Węgierska Warszawa

Stosunki

polsko-węgierskie

Kontakty między Polską a Węgrami sięgają tysiąca lat i stanowią wzór współpracy między narodami. Na przestrzeni wieków relacje polsko-węgierskie układały się bardzo dobrze. Nawet w okresach mniej sprzyjających (okres II wojny światowej) państwo węgierskie udzielało pomocy uchodźcom z Polski.

Pierwsze kontakty zostały nawiązane w średniowieczu. Około XI wieku pierwszy król Węgier, Stefan I Święty, ustanowił od północy granicę z Polską. Zbliżenie polsko-węgierskie w dłuższej perspektywie miało powstrzymać ekspansję Cesarstwa Niemieckiego. W tym celu Bolesław Krzywousty i Koloman Uczony zawiązali przymierze i w 1108 r. zorganizowali wspólną wyprawę przeciwko Cesarstwu Niemieckiemu.

Zacieśnienie stosunków Polski i Węgier nastąpiło w XIV wieku za sprawą unii personalnej z 1370 r. Wtedy to król Węgier Ludwik I, wobec bezpotomnej śmierci swojego wuja Kazimierza Wielkiego, objął po nim tron Polski. Po śmierci Ludwika jego najmłodsza córka Jadwiga została władcą Polski, a jej małżeństwo z litewskim księciem Władysławem Jagiełłą zapewniło Polsce silną pozycję w Europie.

Kolejną unię polsko-węgierską zawiązał Władysław III Warneńczyk, syn Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Sojusz z Polską miał ochronić Węgry przed najazdem tureckim. Niestety, zakończył się klęską w bitwie pod Warną w 1444 r. i śmiercią Władysława Warneńczyka.

XV wiek zaowocował polsko-węgierską współpracą kulturalną. Dzięki podróżom Zygmunta Starego na dwór swojego brata, króla Węgier, Władysława II Jagiellończyka, z Węgier do Polski zaczęły przenikać idee renesansu.

Losy Polski i Węgier ponownie splotły się w XVI wieku w obliczu niebezpieczeństwa najazdu ze strony Imperium Osmańskiego. Mimo iż żołnierze polscy wsparli Węgrów w bitwie pod Mohaczem, zakończyła się ona klęską i zapoczątkowała wojnę domową na Węgrzech. Te wydarzenia spowodowały emigrację Węgrów do Rzeczpospolitej.

Postacią, która ponownie zacieśniła stosunki polsko-węgierskie, był Stefan Batory, książę Siedmiogrodu. Za sprawą jego małżeństwa z Anną Jagiellonką po raz trzeci Polska zawiązała z Węgrami unię personalną. Dzięki królowi Batoremu w Rzeczpospolitej udało się zreorganizować wojsko koronne i przywrócić jego dawną świetność.

Wiek XIX obfituje w liczne przykłady wzajemnego poparcia Węgrów i Polaków. Powstaniu listopadowemu (1830) udzieliła wsparcia szlachta węgierska. W powstaniu węgierskim roku 1848 brał udział polski legion pod dowództwem gen. Józefa Wysockiego. Bohaterem, którego czyny opiewał w swych wierszach Sándor Petőfi, był inny polski wojskowy – gen. Józef Bem, naczelny wódz powstania węgierskiego. W powstaniu styczniowym (1863) brało udział czterystu ochotników węgierskich.

Kolejnym, już dwudziestowiecznym wyrazem przyjaznych stosunków polsko-węgierskich była węgierska pomoc militarna w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. Węgrzy nieodpłatnie dostarczyli Polsce broń i amunicję pochodzące z ich własnych zapasów. Stało się to niemal w ostatniej chwili, w decydującym momencie Bitwy Warszawskiej i dzięki tym dostawom Wojsko Polskie mogło skutecznie odeprzeć nawałę bolszewicką.

Przyjaznych relacji polsko-węgierskich nie przerwała II wojna światowa. Węgry, mimo politycznego sojuszu z hitlerowskimi Niemcami, udzielały różnego rodzaju pomocy polskim uchodźcom po klęsce Polski we wrześniu 1939 r. i przez cały okres wojny. Na Węgrzech działały liczne organizacje wspierające Polaków, a w pomoc zaangażowane były najwybitniejsze postaci. Dobrym sprawdzianem przyjaźni polsko-węgierskiej okazała się postawa oddziałów Armii Węgierskiej stacjonujących latem 1944 r. w okolicach Warszawy wobec powstania warszawskiego. Węgrzy dali dowód swojej sympatii dla Polaków, nie podejmując przeciw nim działań militarnych, a wręcz, w tajemnicy przed Niemcami, oferując im broń i żywność.

Po wojnie Polacy i Węgrzy udzielali sobie wsparcia w dążeniach niepodległościowych. Węgrzy poparli wydarzenia poznańskie w czerwcu 1956 r., a Polacy entuzjastycznie wsparli wolnościowe dążenia Węgrów, organizując pomoc dla powstania węgierskiego 1956 r., m.in. masowo oddając krew na rzecz powstańców. Po latach naród węgierski z wielką sympatią obserwował narodziny ruchu „Solidarność” i polskie aspiracje niepodległościowe w latach osiemdziesiątych.

Po roku 1989 Polska i Węgry stały się członkami NATO i UE. Oba kraje utrzymują bliskie kontakty polityczne, gospodarcze i kulturalne, m.in. w ramach Grupy Wyszehradzkiej. Dobra współpraca łączy również miasta i regiony. Ściśle współpracują samorządy, organizacje naukowe i kulturalne. Warszawę i Budapeszt od 2005 r. łączy współpraca na wielu polach.