Węgierska Warszawa

János Esterházy

bohater niedoceniony

esterhazy
top_flags

János Esterházy (1901-1957), arystokrata węgierski. Jego matka Elżbieta z Tarnowskich była Polką. Po rozbiorze Węgier w wyniku traktatu w Trianon jego rodzinne dobra znalazły się na terenie Czechosłowacji. Od lat trzydziestych był przewodniczącym Ligi Węgrów w Czechosłowacji. Po aneksji Czechosłowacji w 1938 r. znalazł się na terenie Republiki Słowackiej. Był posłem do parlamentu Słowacji. W 1942 r. jako jedyny poseł głosował przeciwko ustawie o wysiedleniu Żydów ze Słowacji.

Po klęsce Polski we wrześniu 1939 r. organizował przerzuty żołnierzy polskich na Węgry. Osobiście przetransportował do Budapesztu gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Uniknął aresztowania przez nazistów, nie zdołał jednak umknąć komunistom. Jego tragedia rozpoczęła się po II wojnie światowej. Za sprawą Gustawa Husaka został rozpracowany przez NKWD i zesłany do ZSRR. Przez rok był więziony na Łubiance, a potem przez kolejnych dziesięć lat w gułagu na Syberii. W Bratysławie został skazany zaocznie na śmierć, ale karę zamieniono na dożywotnie więzienie. Zmarł, nie odzyskawszy wolności.

Za zasługi dla Polski został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W Warszawie upamiętniono Jánosa Esterhézyego tablicą pamiątkową i popiersiem przed kościołem pw. bł. Władysława z Gielniowa na Ursynowie.